Kategoria:

Czy kąpiele pomogą przy miażdżycy?

by

X miał zawał?! Jak to możliwe – przecież na nic się nie skarżył! Udar w takim wieku – czy to w ogóle możliwe? Jak to za wysoki cholesterol – przecież ja wszystko jem light! Miażdżyca może całymi latami rozwijać się, nie dając żadnych objawów – aż do momentu, kiedy jest naprawdę źle i okresowe badania albo nagłe pogorszenie stanu zdrowia zmuszają nas do pójścia do lekarza. W przypadku tej choroby kluczowe znaczenie ma styl życia. To dobra i zła wiadomość – dobra, bo to oznacza, że możemy w dużej mierze jej zapobiegać. Zła – bo musimy jeszcze chcieć. Czy w przypadku tak specyficznego schorzenia kąpiele leśne mogą działać na naszą korzyść? Sprawdźmy to!

Miażdżyca – podstępny przeciwnik

Miażdżyca to przewlekła choroba zapalna tętnic. W jej przebiegu światło tych naczyń krwionośnych ulega początkowo zwężeniu, a w skrajnych przypadkach nawet całkowitemu zablokowaniu, przez złogi, w dużej mierze składające się z cholesterolu. Tzw. blaszka miażdżycowa może także pęknąć i przemieścić się w miejsce, przez które już się nie przeciśnie. Tak dochodzi do zatoru, który może być śmiertelnie niebezpieczny.

Przez całe dekady za głównego winowajcę uważano tzw. zły cholesterol (czyli jego frakcję LDL). Obecnie coraz częściej wskazuje się na kluczową winę innych czynników, do których należą:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • palenie papierosów,
  • cukrzyca i insulinooporność,
  • nadwaga i otyłość,
  • niewłaściwa dieta, bogata w tłuszcze nasycone i żywność wysoko przetworzoną,
  • brak regularnej aktywności fizycznej,
  • przewlekły stres i niekorzystne nawyki związane ze stylem życia,
  • wiek i predyspozycje rodzinne – choć w mniejszym stopniu niż styl życia.

Łatwo dostrzegamy, że powyższe czynniki nakładają się. Zazwyczaj osoby z chorobą otyłościową cierpią jednocześnie na insulinooporność lub cukrzycę, jak i na nadciśnienie. Również w tych przypadkach modyfikacja stylu odżywiania oraz modelu odpoczynku i aktywności, może całkiem dosłownie uratować nam życie.

Kąpiele leśne a parametry fizyczne i biochemiczne

No dobrze, to było o diecie, o stresie, papierosach – po co więc mieszać kąpiele leśne w zarządzanie miażdżycą? Ta azjatycka praktyka faktycznie nie sprawi, że blaszki miażdżycowe magicznie znikną, ale może odegrać ważną pośrednią rolę, zachęcając do trwałej zmiany szkodliwych nawyków. A co dokładnie robią kąpiele leśne w kontekście przeciwdziałania miażdżycy i wspierania jej leczenia?

  • Obniżenie tętna. Regularny kontakt z naturą ma moc wyciszania układu współczulnego, czyli tego generującego reakcję „walcz lub uciekaj”. Zamiast niego aktywuje się układ przywspółczulny, odpowiedzialny za relaks. Jesteśmy odprężeni, serce pracuje spokojniej. Z czasem staje się to stanem domyślnym.
  • Obniżenie ciśnienia. To właśnie nadciśnienie jest jednym z głównych czynników rozwoju miażdżycy. A z nim kąpiele leśne potrafią sobie poradzić. I znów nie jest to zmiana spektakularna – po kilku wizytach w lesie ciśnienie rozkurczowe nie spadnie na stałe o kilkadziesiąt mmHg. Ale nasz organizm powoli będzie się uczył lepszego zarządzania tym parametrem.
  • Regulacja poziomu glukozy. Zaburzenia gospodarki węglowodanowej zwiększają ryzyko wystąpienia miażdżycy i przyspieszają jej postępowanie. Jednym ze sposobów na obniżanie poziomu glukozy we krwi jest aktywność fizyczna. A jeśli podejdziemy do tematu z głową, to możem jednocześnie przeciwdziałać gwałtownym wyrzutom insuliny – w tym celu spacer należy odbyć ok. pół godziny do godziny po posiłku. Dzięki temu mięśnie pobiorą glukozę potrzebną im do pracy wprost z krwioobiegu, i nie będzie się ona odkładała w naszych tkankach. Równiejsza krzywa cukrowa oznacza natomiast stabilniejszą pracę całego organizmu, co z kolei pozwala wytłumić przewlekłe stany zapalne i choroby z nich wynikające.
  • Pomoc przy zrzucaniu wagi. Kąpiele leśne nie są intensywną aktywnością fizyczną. W ich trakcie nie spalamy dodatkowych setek kalorii. A jednak spalamy więcej, niż podczas relaksu przed telewizorem. Łagodny spacer jest szczególnie cennym rodzajem aktywności dla osób z chorobą otyłościową, które muszą szczególnie uważnie dobierać rodzaj sportu do swoich możliwości, by nie ulec przeciążeniom.

Czego natomiast kąpiele leśne nie zrobią? Nie rozbiją blaszek miażdżycowych i nie spowodują bezpośrednio spadku poziomu cholesterolu – choć jak widzisz, pośrednio będą się do tego przyczyniać.

Shinrin-yoku jako element zdrowego stylu życia

W przypadku miażdżycy największą wartością kąpieli leśnych jest to, że stanowią one element holistycznie pojmowanego zdrowego stylu życia. Nie tylko same są korzystną aktywnością, ale mogą także motywować do podejmowania jeszcze dalej idących decyzji prozdrowotnych. Gdy mamy codzienny kontakt z Naturą, łatwiej nam odrzucić to, co nie ma z nią nic wspólnego – używki, ultraprzetworzone jedzenie czy niekorzystne nawyki, takie jak scrollowanie lub palenie papierosów.

Co jeszcze jest ważne przy przeciwdziałaniu, kontrolowaniu i leczeniu miażdżycy?

  • Ruch. Ważniejsza od intensywności jest regularność. Jeśli Twój stan na to pozwala, postaw na umiarkowaną lub bardziej wymagającą aktywność fizyczną trwającą co najmniej pół godziny, co najmniej trzy razy w tygodniu. To tylko 1,5 godziny ze 168 – dla Twojego ogólnego zdrowia.
  • Kontakt z Naturą. Przebywanie na świeżym powietrzu, zwłaszcza w lesie, oznacza kontakt z terpenami czy bakteriami glebowymi – a te wspierają nasz układ odpornościowy, pomagają zwalczać choroby i po prostu lepiej się czuć. Co więcej, dotlenieni wydajniej pracujemy i lepiej śpimy.
  • Zdrowe odżywianie. Zrezygnuj przede wszystkim z żywności wysokoprzetworzonej (czyli tych produktów, w których składach znajdują się substancje, których nie masz w kuchni). Korzystne jest także ograniczanie węglowodanów – nasz organizm potrafi je sam zsyntetyzować, więc to bzdura, że np. mózg potrzebuje słodyczy. Zmniejsz też spożycie soli. Postaw na warzywa. Rozważ dietę planetarną – czyli jedz głównie to, co rośnie w naszym klimacie w danym momencie roku, a nie jest sztucznie hodowane lub sprowadzane zza mórz.
  • Rezygnacja z używek. To trudne, wiem. Jeśli już palisz papierosy, pijesz alkohol czy stosujesz leki, mogło dojść do uzależnienia. Na szczęście istnieje wiele sposobów na walkę z nimi – od psychoterapii poznawczo-behawioralnej po specjalne programy, których możesz spróbować w domu. To nie będzie łatwe, możesz zaliczyć wiele porażek. Ale jest to trud wart podjęcia.
  • Dobry odpoczynek. W kapitalizmie przywykliśmy uważać odpoczynek jako nagrodę za pracę. To absurd – odpoczynek jest nam potrzebny do życia tak samo, jak tlen, woda i pokarm. Pozwól sobie zregenerować się po wysiłku – również tym emocjonalnym. Zadbaj o higienę snu i o czas dla siebie.
  • Przeciwdziałanie stresowi. Nie każdy stres w życiu jest do uniknięcia – ale też nie musimy być jego niewolnikami. Ucz się rozpoznawania u siebie objawów nadmiernego napięcia psychicznego i znajdź zdrowe sposoby na jego regulowania (np. świadomy oddech, joga, medytacja). Nie wzbraniaj się przed korzystania ze wsparcia psychologa. Zadbaj o grono znajomych – nie stawiaj na ilość, ale na jakość relacji.

Kąpiele leśne a miażdżyca – najczęściej zadawane pytania

Czy kąpiel leśna może cofnąć lub rozbić istniejącą blaszkę miażdżycową?

Nie. Kąpiel leśna nie ma fizycznych możliwości mechanicznego rozbicia ani rozpuszczenia blaszek miażdżycowych. Stanowi wyłącznie uzupełnienie profilaktyki i leczenia – pomaga redukować przewlekły stres, obniżać tętno oraz wspierać kontrolowanie ciśnienia tętniczego, co spowalnia postęp zmian w naczyniach.

Po jakim czasie spacerów po lesie widać spadek ciśnienia tętniczego?

Pierwsze obniżenie ciśnienia krwi i tętna pojawia się już w trakcie 15–20-minutowego spaceru na skutek wyciszenia układu współczulnego. Aby jednak utrzymać ten efekt na stałe, wymagana jest regularność – optymalne rezultaty dla układu krążenia daje spędzanie w lesie minimum 120 minut tygodniowo.

Dlaczego spacer po posiłku obniża poziom cukru we krwi szybciej niż odpoczynek?

Podczas łagodnego ruchu mięśnie pobierają glukozę z krwi bez konieczności intensywnego wyrzutu insuliny. Spacer rozpoczęty 30–60 minut po jedzeniu spłaszcza tzw. pik glukozowy, co ogranicza powstawanie mikrostanów zapalnych uszkadzających śródbłonek naczyń krwionośnych.

W jaki sposób fitoncydy wpływają na układ krążenia?

podczas spaceru obniża stężenie kortyzolu (hormonu stresu) we krwi oraz redukuje napięcie w ścianach naczyń krwionośnych, ułatwiając swobodny przepływ krwi.

Czy kąpiele leśne mogą zastąpić leki na cholesterol (statyny) lub na nadciśnienie?

Zdecydowanie nie. Kąpiele leśne są praktyką wspierającą styl życia i nie zastępują farmakoterapii. Wszelkie zmiany w przyjmowaniu leków ustalanych przez kardiologa lub internistę muszą być z nim bezpośrednio skonsultowane.