„Kto nie skacze ten za…” – wstaw sobie dowolną osobę lub ugrupowanie, której nauczono Cię nienawidzić. A teraz dołącz do współnienawidzących i wyrusz na marsz. Głośno krzycz o tym, kto nie ma prawa zamieszkiwać tej ziemi. Nie zapomnij przy tym łopotać biało-czerwoną flagą. Dziś Święto Niepodległości – dzień, który powinien przynosić przede wszystkim radość. A przynosi kolejne kłótnie, niszczenie wspólnego mienia i coraz głębszą polaryzację. Tylko że wyjść na ulicę w tłumie jest łatwo. Jeszcze łatwiej jest pisać komentarze w internecie. A co przychodzi z trudem? Prawdziwy, codzienny patriotyzm – czyli dbanie o piękny Dom, który wspólnie zamieszkujemy i którego jesteśmy częścią. Narażając się na lincz, z pełną odpowiedzialnością stawiam tezę: jeśli nie jesteś eko, to żaden z Ciebie patriota.

Ochrona wspólnego domu
Co staje Ci przed oczami, gdy słyszysz „dziedzictwo narodowe”? Imponujące zamki i pałace? Miejsca historycznych bitew? Muzea i starówki? A czy wśród tych wizji pojawia się Natura? Tymczasem nie ma cenniejszego spadku, jaki moglibyśmy pozostawić kolejnym pokoleniom, niż dzika przyroda, sprawnie funkcjonujące, bioróżnorodne ekosystemy oraz zasoby naprawdę niezbędne do życia – powietrze, woda, gleba.
Na hasło: „zrzutka na Powązki” albo „zbiórka na Wawel”, wielu z nas instynktownie sięga do portfela. Jedni – bo tak czują, inni – bo tak wypada. Co w tym złego? Absolutnie nic! Jeśli tylko masz finansowe możliwości wspierania takich inicjatyw, na pewno warto to robić. Dziwne jednak, że dużo mniejszy entuzjazm wzbudza zawołanie: „zbieramy na ochronę torfowiska” albo „kto żyw, sprząta las!”. Tymczasem to też jest dziedzictwo, które powierzyły nam poprzednie pokolenia, i których zachowanie jesteśmy winni – im, sobie i tym, którzy przyjdą po nas. Nie masz dzieci? Nijak nie zmniejsza to Twojej odpowiedzialności. Jesteś człowiekiem – masz swoje powinności i swoją godność.
Niektórych zmian nie da się odwrócić. Zdewastowane ekosystemy znikają bezpowrotnie, jak miasta równane z ziemią przez agresorów i zamkowe meble palone z dziką zawziętością przez „wyzwolicieli”. Tylko że na miejscu starego budynku może powstać nowy – może już nie tak piękny i bez tego ładunku emocjonalnego, ale nadal spełniający swoją rolę. A na miejscu utraconego estuarium nie powstanie nowe – przynajmniej nie w ciągu najbliższych stuleci. Nie wyprodukujemy powietrza ani słodkiej wody. Nasza głupota nas zabija.
Rozsądne gospodarowanie zasobami
„Te zielone oszołomy chcą, żebyśmy wrócili do jaskiń i zrezygnowali z postępu!” – powiedział głupi, co czytać umie tylko teksty na rolkach, a to i tak pod warunkiem, że nie migają za szybko. W rzeczywistości ekologia nie polega na kwestionowaniu postępu a nawet na zakazywaniu konsumpcji. Wychodzi raczej z założenia, że każdy obywatel o IQ po prawej stronie rozkładu Gaussa, będzie potrafił rozróżnić pazerność i ślepe pochłanianie od rozsądnego gospodarowania i kupowania. Nie chodzi o życie w ascezie, ale o życie zgodnie z zasadą „enough is enough”.
O co zatem dokładnie chodzi? O drobiazgi. Ale serio, drobiazgi. Zakręcaj kran gdy pucujesz zęby albo talerz. Nie bierz codziennie kąpieli w pełnej wannie (serio, stać Cię na to w ogóle?). Wyłączaj z prądu urządzenia, których w danym momencie nie użytkujesz. Wybieraj sprzęty o wysokiej klasie energetycznej. Nie kupuj chłamu z azjatyckich platform sprzedażowych, i w ogóle nie kupuj durnostojek, których nie potrzebujesz. Jeśli budujesz dom, wybieraj proekologiczne (a jednocześnie ekonomiczne) rozwiązania: instalację odzysku szarej wody, kompostownik, panele PV, pompy ciepła. Nie betonuj ogródka i nie gól trawnika niemal do zera – zostaw przestrzeń dla zapylaczy i innych pożytecznych stworzeń. Wybieraj rodzime rośliny zamiast modnych gatunków inwazyjnych. Nie wspieraj przemysłu fast fashion – nie musisz mieć 50 piżam. Naprawiaj, wypożyczaj, dziel się, wymieniaj. Wybieraj transport publiczny, gdy to tylko możliwe, a dla zdrowia czasem skorzystaj z roweru lub idź pieszo (kukirin to nie jest ekologiczny transport). Nie gotuj tyle na święta – wyrzucanie jedzenia to zbrodnia na planecie a przejadanie się – zbrodnia na własnym ciele.
„Czym ta ziemia?”
Rymowankę o małym Polaku zna już każdy przedszkolak. Czasami kłócimy się o to, czy powinna się ona kończyć deklaracją wiary w boga czy w Polskę – ale jakoś nie budzi naszego sprzeciwu fakt, że nie ma w niej słowa o przyrodzie. Może jest po prostu zbyt ogólna, a może troska o rodzimą Naturę przejawia się w pytaniu o to, czym jest ta ziemia?
To może najpierw, czym nie jest: nie jest tym, co zawarte w granicach – Natura nie uznaje granic. Nie jest niewyczerpanym magazynem, z którego możemy sobie brać do woli. Nie jest naszą własnością. Jest częścią nas, a my jesteśmy częścią jej. Ten związek jest nierozerwalny i niemal mistyczny. My jesteśmy, bo ona jest. I jednocześnie to nasza działalność może sprawić, że ona być przestanie.
OMG, ale skąd my mamy o tym wszystkim wiedzieć? Trochę ze szkoły, ale przeładowane programy nie nadążają za kryzysem klimatycznym i globalnymi zmianami. Dlatego dobrym kierunkiem jest inwestycja w edukację.
Kogo edukować? Wszystkich bez wyjątku! Dzieci – bo są chłonne i najbardziej podatne na oddziaływania pedagogiczne. Młodzież – bo pod warstwą buntu kryją się wyjątkowo wrażliwe serca i piękne dusze. Dorosłych – bo to my aktualnie mamy moc decydowania o tym, jak będzie wyglądać jutro. Seniorów – bo nigdy nie jest za późno na bycie eko, a wiek nie zwalnia z odpowiedzialności.
Nie można skutecznie zadbać o coś, czego się nie zna i nie rozumie. Kiedy nadajesz czemuś imię, to zaczyna mieć większy sens. Kiedy znasz nazwę drzewa, ptaka, owada – przestają już być nieokreśloną masą. Zyskują indywidualność a Ty zyskujesz powód, by o nie dbać.
Po edukację ekologiczną warto zwrócić się do podmiotów, które naprawdę się na tym znają i którym serio zależy – np. do Fundacji Ekologicznej Pszczoła Musi Być. A u nas znajdziesz szereg zajęć inspirowanych Naturą i uczących szacunku do niej, jak również warsztaty świadomej konsumpcji. Zerknij do naszej oferty i skontaktuj się z nami – przyjedziemy i damy z siebie wszystko! Nie martw się o finanse – jesteśmy w stanie zaproponować coś ciekawego praktycznie przy każdym budżecie – nie wahaj się!
Poradnik w pigułce dla Eko-Patrioty
No dobrze, to co w takim razie mamy robić – przywiązywać się do drzew? Zawsze to jakieś rozwiązanie w ekstremalnej sytuacji (np. gdy kolejny chciwy deweloper próbuje rozjechać buldożerami park leśny). Ale na co dzień nikt nie wymaga takich poświęceń. Wystarczy że będziesz:
- zachowywać się kulturalnie, odwiedzając tereny zielone;
- wspierać inicjatywy proekologiczne;
- interesować się decyzjami administracyjnymi na poziomie lokalnym, zwłaszcza tymi dotyczącymi przyrody;
- odpowiedzialnie korzystać z zasobów naturalnych;
- ograniczać konsumpcję do tego, co Ci naprawdę potrzebne;
- segregować odpady i korzystać z opakowaniomatów;
- wybierać regionalne produkty spożywcze, w zgodzie z dietą planetarną;
- kupować produkty i usługi od firm, które dbają o ślad środowiskowy;
- kłaść nacisk na edukację ekologiczną – własną, swoich bliskich, uczniów, znajomych.
Ekologia i patriotyzm – najczęściej zadawane pytania
Czy ekologia ma cokolwiek wspólnego z patriotyzmem?
Tak. Nowoczesny patriotyzm to nie tylko kultywowanie historii czy symboli narodowych, ale przede wszystkim codzienna troska o wspólny dom – polską przyrodę, czyste powietrze, wodę i bioróżnorodność, które są najcenniejszym dziedzictwem dla przyszłych pokoleń.
Na czym polega tzw. „eko-patriotyzm” w codziennym życiu?
Eko-patriotyzm opiera się na zasadzie zrównoważonej konsumpcji („enough is enough”). Obejmuje m.in. oszczędzanie wody i energii, rezygnację z nadmiernych zakupów (np. fast fashion, azjatyckie platformy), dbanie o bioróżnorodność wokół domu (niestrzyżenie trawników „na zero”, rezygnację z betonowania ogródków) oraz wspieranie rodzimych, lokalnych produktów.
Dlaczego ochrona przyrody jest stawiana na równi z ochroną zabytków narodowych?
Ponieważ w przeciwieństwie do zniszczonych budynków czy zabytków, które można odbudować, utraconych ekosystemów (np. torfowisk czy lasów) oraz zasobów naturalnych nie da się odtworzyć w ciągu najbliższych stuleci.
Jakie proste nawyki ekologiczne realnie pomagają środowisku?
Do najważniejszych należą: zakręcanie wody podczas mycia zębów i naczyń, odłączanie nieużywanych urządzeń z prądu, ograniczenie marnowania żywności (zwłaszcza podczas świąt), wybieranie transportu publicznego lub roweru, naprawianie zamiast kupowania nowych rzeczy oraz segregacja odpadów.
Gdzie szukać wiarygodnej edukacji ekologicznej dla dzieci i dorosłych?
Warto korzystać z oferty wyspecjalizowanych organizacji, takich jak Fundacja Ekologiczna Pszczoła Musi Być, która prowadzi warsztaty świadomej konsumpcji oraz zajęcia terenowe inspirowane naturą dopasowane do różnych grup wiekowych i budżetów.
