Kategoria:

Czy kąpiele leśne pomogą opanować stany lękowe?

by

Budzisz się i już czujesz ucisk w gardle. Zanim dojdziesz do łazienki, trzęsą Ci się ręce. Czego się boisz? Czasami doskonale to wiesz: śmiertelnej choroby (choć jesteś okazem zdrowia). Wypadku dziecka (choć przecież żaden wypadek w tej szkole nie wydarzył się od lat 90-tych). Zwolnienia z pracy (choć tyle do dostałxś pochwałę od szefa). A czasami po prostu nie masz pojęcia, a lęk i tak Cię dławi i przytłacza. Czy z tego typu zaburzeniami łatwiej się uporać osobom regularnie korzystającym z kąpieli leśnych? Sprawdźmy to!

Lęk – przyjaciel czy wróg?

Zanim zaczniemy walkę, wypada poznać przeciwnika. Czym tak właściwie jest lęk? To stan emocjonalny stanowiący odpowiedź na zagrożenie. A zagrożenie to może płynąć z zewnątrz (np. drapieżnik) lub ze środka (np. uczucie duszności towarzyszące zawałowi serca). Co więcej, może to być zagrożenie całkiem realne, jak i kompletnie nie mające pokrycia w rzeczywistości – i wówczas z bodźca ratującego życie i zdrowie, lęk staje się ciężarem i przeszkodą.

Taki irracjonalny lęk może przybierać wiele postaci. Jeśli naszej codziennej egzystencji towarzyszy stałe napięcie emocjonalne i mamy tendencję do zamartwiania się wszystkim oraz tworzenia w głowie najróżniejszych scenariuszy – możemy mówić o uogólnionych zaburzeniach lękowych. Jeśli lęk pojawia się napadowo i towarzyszą mu bardzo wyraźne odczucia somatyczne (np. kołatania serca) oraz emocje, może to świadczyć o zaburzeniach panicznych. Dodatkowo nawet jedna na pięć osób może zmagać się z którymś z najróżniejszych wariantów fobii specyficznych (np. lęk przed pająkami, dentystą, klaunami, dziurawymi powierzchniami – w zasadzie wszystko może być jego przedmiotem). Jeszcze innym rodzajem lęku jest fobia społeczna – czyli emocja doświadczana w sytuacjach społecznych stanowiąca paniczny i patologiczny strach np. przed kompromitacją, odrzuceniem, byciem obserwowanym.

Skala problemu jest ogromna – zgodnie z szacunkami WHO, na zaburzenia lękowe cierpi ok. 470 mln osób na całym świecie. Stale lub przejściowo zmaga się z nimi nawet powyżej 1/4 polskiego społeczeństwa, na różnych etapach życia. Jeśli więc problem dotyczy Ciebie – to żaden wstyd, nie jesteś samx.

A skąd te zaburzenia się biorą? Istnieje kilka głównych grup przyczyn, które dodatkowo mogą się na siebie nakładać:

  • Czynniki biologiczne i genetyczne – czyli to słynne „taka pani uroda”. W tym przypadku chodzi o specyficzne cechy układu nerwowego, mechanizmy regulacji emocji, wrodzoną podatność na lęk.
  • Trudne doświadczenia – doświadczenie przemocy, utrata kogoś bliskiego, rozstanie, zwolnienie z pracy – każde ciężkie wydarzenie może stanowić zalążek zaburzeń lękowych.
  • Przewlekły stres i przeciążenie – nawet, jeśli początkowo radzisz sobie z obciążeniem emocjonalnym i fizycznym w pracy, w szkole czy w domu, w pewnym momencie może ono po prostu okazać się niemożliwe do zniesienia. Nie ma w tym Twojej winy i nie jest to oznaką słabości.
  • Nawyki i warunki życia – niedobór snu i odpoczynku, zła dieta, nałogi, używki – wszystko to może powodować pojawienie się lęków lub pogłębienie tych istniejących.

Co osobom zmagającym się z zaburzeniami lękowymi mogą dać kąpiele leśne?

Obniżenie napięcia psychicznego

Jednym z głównych problemów osób doświadczających zaburzeń lękowych jest poczucie życia w permanentnym stanie podwyższonej gotowości. Zamiast się wyluzować, ciągle wytężasz zmysły i poświęcasz energię na odbieranie i analizowanie bodźców. Aj – czy to ukłucie w skroni to zwykły nerwoból czy jednak daje o sobie znać niezdiagnozowany rak mózgu? Nieodebrane połączenie na telefonie – to mama z pytaniem „Co tam?” czy może prokurator z informacją, że partner uległ strasznemu wypadkowi? Na dłuższą metę nie da się tak funkcjonować. Ciągły alert prowadzi do emocjonalnego i fizycznego wyczerpania.

Tymczasem las daje nam spokojne, dość jednostajne otoczenie. Prowadzone kąpiele leśne uczą odcinać się od tych bodźców, które w danym momencie nie są nam potrzebne. Powoli, z jednego spotkania na drugie, mózg może nauczyć się zupełnie nowego schematu – to spokój jest stanem wyjściowym, a czerwona lampka nie powinna palić się stale, lecz włączać się w sytuacjach faktycznego zagrożenia.

Większa świadomość emocji

Podczas kąpieli leśnych skupiamy się na bodźcach i doznaniach doświadczanych tu i teraz. Koncentrujemy się na fakturze kory, kolorze mchu, powolnym ruchu opadającego liścia, zapachu mokrej ziemi, śpiewie ptaków. Dzięki temu umysł może zdystansować się od lęków, którymi żyje na co dzień. Co więcej, po opuszczeniu lasu mózg dostaje wyraźny sygnał: „Hej, byłem tu 2 godziny i NIC się w międzyczasie nie stało – to może nie warto się tak spinać?”.

Na dodatek kąpiele leśne są okazją do zauważania emocji bez poświęcania im uwagi. Podczas całego spotkania nie fiksujemy się na zaprowadzeniu kompletnej próżni w umyśle – chcemy się nauczyć dostrzec daną emocję czy myśl a jednocześnie zadecydować, że teraz się nią nie zajmujemy, tylko puszczamy ją dalej. Jeśli była istotna – i tak do nas powróci. A jeśli nie – to po co zawracać sobie głowę? To kolejny sygnał dla mózgu: a zatem można uświadomić sobie emocję i jednocześnie nie wszczynać alarmu!

Lekka aktywność fizyczna

Ruch na świeżym powietrzu to nie tylko slogan, do znudzenia powtarzany przez lekarzy czy przez nauczycieli, gdy nie mają lepszych pomysłów. Naprawdę, bez aktywności fizycznej i bez regularnego kontaktu z Naturą, trudno pozostać zdrowym na ciele i umyśle. Kąpiele leśne dają nam jedno i drugie.

Na dodatek podczas kierowanej kąpieli pod okiem przewodnika, nie będziesz mieć pokusy korzystania z telefonu. Może nawet zostawisz go w samochodzie albo przynajmniej włączysz tryb samolotowy? Wówczas będzie to całkowite odcięcie się od tych bodźców, które sprzyjają rozwijaniu się stanów lękowych. A po kilku czy kilkunastu sesjach zrozumiesz, że telefon nie jest elementem Twojego ciała – możesz odłożyć go na czas pobytu w lesie, obiadu z rodziną, snu – nawet na cały weekend!

Gdy lęk przejmuje kontrolę nad życiem

Kąpiele leśne pozwalają wyciszyć umysł i nauczyć się nowych schematów postępowania w sytuacjach stresowych (czy też może raczej przypomnieć sobie te właściwe, dawno zapomniane wzorce, zgodnie z którymi działał nasz mózg w czasach, gdy jeszcze nie byliśmy przeciążeni obowiązkami). Shinrin-yoku to forma profilaktyki licznych chorób psychicznych i fizycznych – ale gdy taka choroba już się rozwinie, nie należy traktować kąpieli leśnych jako kompletnej terapii.

Zawsze, kiedy potrzebujesz wsparcia, korzystaj z pomocy specjalisty. W przypadku zaburzeń lękowych zrób to zwłaszcza gdy:

  • Lęk utrzymuje się przez dłuższy czas, często powraca, staje się coraz silniejszy.
  • Napady paniki pojawiają się regularnie, zaczynasz odczuwać strach również przed kolejnym napadem.
  • Unikasz pracy, szkoły, podróży, spotkań towarzyskich, codziennych aktywności, hobby.
  • Doświadczasz poważnych problemów ze snem, koncentracją lub wykonywaniem podstawowych obowiązków.
  • Pojawiają się objawy depresji albo potrzeba sięgania po używki.

Zaburzenia lękowe a kąpiele leśne – najczęściej zadawane pytania

Czy kąpiele leśne pomagają w stanach lękowych?

Tak. Kąpiele leśne pomagają obniżyć napięcie psychiczne, uczą mózg wyciszania stanu ciągłego alertu oraz pozwalają z dystansem obserwować i puszczać trudne emocje. Są skuteczną formą profilaktyki i wsparcia, choć nie zastępują profesjonalnej terapii przy rozwiniętych zaburzeniach.

Jakie są główne rodzaje zaburzeń lękowych?

Zaburzenia lękowe dzielą się m.in. na uogólnione zaburzenia lękowe (stałe zamartwianie się), zaburzenia paniczne (nagłe napady z silnymi objawami somatycznymi), fobie specyficzne (np. lęk przed pająkami) oraz fobię społeczną (strach przed odrzuceniem lub kompromitacją).

Jakie są najczęstsze przyczyny zaburzeń lękowych?

Do głównych przyczyn należą czynniki biologiczne i genetyczne (wrodzona wrażliwość układu nerwowego), trudne doświadczenia życiowe, przewlekły stres i przeciążenie oraz niezdrowe nawyki (brak snu, zła dieta, używki).

Jak las wpływa na przebodźcowany i lękowy mózg?

Jednostajne, spokojne otoczenie lasu uczy umysł odcinać niepotrzebne bodźce. Kontakt z naturą pokazuje mózgowi, że przebywanie w bezpiecznym otoczeniu nie niesie zagrożenia, co pomaga przełamać nawyk ciągłego trwania w stanie alarmu.

Kiedy w przypadku lęków należy zgłosić się do specjalisty?

Do specjalisty należy udać się, gdy lęk narasta lub utrzymuje się długo, napady paniki się powtarzają, unikasz pracy, szkoły lub spotkań towarzyskich, masz problemy ze snem lub koncentracją, a także gdy pojawiają się objawy depresji lub sięgasz po używki.